mashiz.ir

کد خبر: ۴۶۹
لزوم آگاهی بخشی به جامعه در مورد بیماری هولناک "ایدز"؛

متاسفانه تا مدت‌ها وجود بیماری ایدز در ایران، کتمان می‌شد و حتی پس از قبول وجود این بیماری در ایران، به منظور انکار روابط پر مخاطره جنسی، عامل اصلی انتقال ویروس ایدز را سرنگ‌های آلوده در میان معتادان تزریقی معرفی می‌کردند. به نظر می‌رسد هنوز هم یکی از مهمترین مشکلات این بیماری و دلیل اصلی برای نداشتن آمار صحیح، مسئله" انکار "است.

تاریخ انتشار: ۰۹:۵۳ - ۱۴ آذر ۱۳۹۷
پ

آفرینش برتر- ساجده رحیمی- سال ۱۹۸۸ میلادی بود که به دلیل اهمیت توجه به بیماری ایدز، اول دسامبر (برابر با ۱۰ آذر) را روز جهانی ایدز نام نهادند و از آن پس، هر ساله برای این روز، شعار خاصی نیز در نظر گرفته شد. هدف عمده از این کار آنست که به عموم مردم یادآوری شود که HIV از بین نرفته و هنوز کار‌های زیادی هست که باید انجام شود. شعار امسال (۲۰۱۸) کمپین جهانی ایدز "سلامت من، حق من" انتخاب شده است.

ایدز نه تنها یکی از ویرانترین و هولناک‌ترین بیماری‌های عصر حاضر است بلکه پدیده اجتماعی جدید و بی مانندی است که تقریبا بر همه ابعاد اجتماعی و اقتصادی افراد تاثیر گذار است و رشد اجتماعی و اقتصادی را در سراسر جهان تضعیف می‌کند و بر تمامی سطوح جامعه ملی، اجتماعی، خانوادگی و فردی تاثیر می‌گذارد. باور‌های نادرست در این زمینه عمیقاً به تلاش‌های بهداشتی برای اشاعه‌ی اطلاعات واقعی درباره ایدز لطمه می‌زند. از سویی موجب تقویت انگ و تبعیضی می‌شود که مانع جستجوی اطلاعات و یا کمک به افراد مبتلا خواهد شد و از سوی دیگر، انکار در این مورد را قوی‌تر می‌کند و باعث می‌شود که افراد زیادی در جامعه خود را در امنیت و آرامشی بپندارند که به دور از واقعیت است.

 

روبان قرمز؛ نماد آگاه‌سازی بیماری ایدز
روبان قرمز به عنوان نماد بین‌المللی آگاهی‌رسانی و حمایت از کسانی که با ویروس اچ آی وی زندگی می‌کنند، شناخته شده است. روبان قرمز اولین نماد برای حمایت از گروهی از بیماران و الهام‌بخش نسخه‌های بعدی مانند «روبان صورتی» است که برای آگاه‌سازی نسبت به بیماری سرطان پستان طراحی شد.
در سال ۱۹۹۱ یعنی یک دهه پس از ظهور بیماری ایدز، گروهی ۱۲ نفره از هنرمندان که با یک موسسه هنری در نیویورک همکاری می‌کردند، پروژه‌ای را برای آگاه‌سازی در مورد این بیماری تعریف کردند. این گروه که شامل عکاسان، نقاشان، فیلم‌سازان و طراحان صحنه و لباس بود، پس از یک جلسه همفکری، تصمیم گرفتند که نمادی ساده، یعنی روبان قرمز را برای آگاه‌سازی در مورد این بیماری انتخاب کنند. این نماد بعد‌ها به عنوان یکی از شناخته شده‌ترین نماد‌های «ترویج و حمایت‌گری» از گروهی از بیماران شناخته شد.

 

ابعاد اجتماعی ایدز در ایران

 

وقتی روبان قرمز به عنوان نمادی برای آگاه سازی طراحی شد، هنرمندان هدف خود را «ترغیب مردم به گفتگو در مورد این بیماری» تعریف کردند. در آن زمان، بیماران مبتلا به ویروس اچ آی وی در آمریکا، مشکل خود را از جامعه و حتی پزشکان و یا نزدیک‌ترین افراد خانواده خود که با آن‌ها زندگی می‌کردند مخفی نگه می‌داشتند. بیماری ایدز دردی بود که باید پشت در‌های بسته، سالیان سال مخفی نگه داشته می‌شد. از این رو، این گروه از هنرمندان می‌خواستند تا با انتخاب یک نماد، یک بیان بصری از درد و شفقت بیماران مبتلا به ایدز برای سایر افراد جامعه ترسیم کنند.
انتخاب رنگ قرمز با هدف ترسیم نمادی از عشق، قلب و احساسات بود؛ و روبان، سنبلی ساده بود که هر فردی می‌توانست با یک پارچه کوچک و سوزن، آن را به لباس خود نصب کند.
در ابتدای کار، هنرمندانی که روبان قرمز را طراحی کرده بودند، خودشان آن را در میان جمع دوستان و آشنایان خود و همچنین در مراسم و برنامه‌های هنری، چون تئاتر و کنسرت‌های مختلف در نیویورک توزیع می‌کردند. آن‌ها متنی را نیز به همراه این روبان در اختیار افراد قرار می‌دادند که دلایل آنان را برای استفاده از روبان قرمز توضیح می‌داد، اما به مرور دیگر نیازی به این متن نبود. پس از چندین هفته از ساخت نماد، بازیگران مشهور جهان شروع به نصب آن روی لباس‌های خود کردند. در بعضی از کنسرت‌ها، چون کنسرت بزرگداشت «فردی مرکوردی» که در ورزشگاه ویمبلندن در لندن در عید پاک سال ۱۹۹۲ برگزار شد، بیش از از صد هزار روبان میان حاضرین توزیع شد. گروه موسیقی نیز روبان قرمز را به لباس‌های خود نصب کرده بود. این‌ها، همه فعالیت‌هایی بود که به قدرت بخشیدن به نماد روبان قرمز برای آگاه‌سازی، و پیشگیری از بیماری ایدز و همچین همدردی با مبتلایان به آن انجامید.

 


ابعاد اجتماعی ایدز در ایران

قبل از شروع غربالگری خون در جهان و ایران، ابتدا آلودگی در کشور ما بیشتر از طریق فاکتور‌های وارداتی انعقادی و خون آلوده صورت گرفته بود. اولین مورد بیماری ایدز در ایران در سال ۱۳۶۶ مشاهده شد. در طی دو سال تعداد بیماران به ۶ و آلوده شدگان به ۹۵ نفر رسید. این روند همچنان ادامه داشت تا اینکه در سال ۱۳۷۵ این تعداد افزایش ناگهانی پیدا کرد و تعداد موارد جدید در آن سال به ۲۷۰ نفر رسید و سال بعد حدود ۳ برابر شد. طبق آمار، میانه تعداد کل مبتلایان در سال ۱۳۹۵، حدود ۷۴۳۹۷ نفر برآورد شده است. میانه تخمین تعداد مردان مبتلا ۵۵۴۲۷ نفر و زنان مبتلا ۱۸۹۷۰ نفر بوده است. برآورد تعداد موارد جدید مبتلا به اچ آی وی در ایران برای سال ۲۰۱۶، برابر ۷۲۴۸ نفر در سال بوده است (۵۵۵۸ مرد و ۱۶۹۰ زن). این برآورد حاکی از آنست که اگر سطح پوشش خدمات در حد کنونی باقی بماند تعداد موارد جدید در هر سال تا سال ۲۰۲۰ میلادی در مردان؛ مختصری کاهش و در زنان کمی افزایش یابد.

در نمودار زیر برآورد مبتلایان به اچ آی وی در کل جمعیت ایران را ملاحظه می کنید؛

 

ابعاد اجتماعی ایدز در ایران

 

ایدز ارتباط تنگاتنگی با مواد مخدر و ارتباط جنسی دارد و این موارد در تضاد با ارزش‌های مذهبی، اجتماعی و فرهنگی برخی جوامع مانند ایران است. طبق آمار تا فروردین ۱۳۹۶ حدود ۶۶ درصد موارد ابتلا به ایدز بر اثر استفاده از سرنگ‌های مشترک در میان معتادان تزریقی بوده که این میزان در مدت کوتاهی به ۳۹ درصد کاهش یافته است و از طرفی با افزایش انتقال ویروس "اچ‌آی‌وی" از طریق آمیزش جنسی، شمار زنان مبتلا به ایدز در ایران نیز به طرز چشم‌گیری رو به افزایش قرار گرفته است؛ برخی کارشناسان علوم اجتماعی معتقدند آمار‌های اعلام شده از تعداد بیماران مبتلا درست و واقعی نیستند، این یک فاجعه است که رادیو و تلویزیون هم درباره آن چیزی نمی‌گویند.

متاسفانه تا مدت‌ها وجود بیماری ایدز در ایران، کتمان می‌شد و حتی پس از قبول وجود این بیماری در ایران، به منظور انکار روابط پر مخاطره جنسی، عامل اصلی انتقال ویروس ایدز را سرنگ‌های آلوده در میان معتادان تزریقی معرفی می‌کردند. به نظر می‌رسد هنوز هم یکی از مهمترین مشکلات این بیماری و دلیل اصلی برای نداشتن آمار صحیح، مسئله" انکار "است که هم در میان افراد مبتلا و هم در میان مسئولان شایع است. اگر این مسئله را بتوانیم حل کنیم قطعا با فرهنگ سازی و اطلاع رسانی، قسمت عمده‌ای مشکلات حل خواهد شد. البته باید گفت: اقداماتی که برای کنترل اشاعه ایدز در سال‌های گذشته برای معتادان تزریقی انجام شد، مانند دادن متادون و سرنگ به معتادان زندانی، تا حد زیادی موثر بود، اما برای کاهش ایدز از طریق تماس جنسی، با آموزش صحیح و به موقع می‌توان آن را مدیریت کرد.

 

همانطور که پیش‌تر گفته شد افراد زیادی به خصوص گروه‌های جوان در معرض ابتلا به این بیماری هستند، ولی آن‌ها معمولا از ترس از دست دادن موقعیت، شغل و جایگاه خود و طرد شدن از جامعه، بیماری خود را اطلاع نمی‌دهند و بسیاری نیز حتی خودشان از بیماری‌شان آگاه نیستند و به همین دلیل، به راحتی ممکن است بیماری را از طریق دندان پزشکی یا طرق دیگر به دیگران انتقال دهند. در حقیقت وجود" دوران پنجره" (Window period)، بی علامتی طولانی، عدم هماهنگی در اعلام بیماری و کم بودن میزان آشنایی جامعه و تابو بودن این مسئله، منجر به عدم تشخیص درست بیماری می‌شود. {در بیماری‌های ویروسی مانند انواع هپاتیت و بیماری ایدز فاصله زمانی بین ورود عامل بیماری‌زا به بدن تا زمان توان تشخیص آن بیماری توسط آزمایشگاه (مثبت شدن آزمایش به دلیل وجود مقدار کافی پادتن ترشح شده در خون) "دوران پنجره"گفته می‌شود. } برخی شواهد نشان دهنده آن است که سن شروع روابط جنسی میان جوانان بسیار پایین آمده و طبق آمار به دست آمده در اردیبهشت ماه ۱۳۹۳ و بر اساس گزارش‌های آموزش و پرورش، ۴۰ درصد دانش‌آموزان رابطه با جنس مخالف را از ۱۴ سالگی شروع میکنند.

 

هر چند آمار رسمی و مطمئنی در سال های اخیر وجود ندارد اما تغييرات در سبك زندگي ،رفتارهاي اجتماعي و خانگي وگسترش فضاهای مجازی، سبب شده تا دانش آموزان در سال هاي اخير در آماج رفتارهاي پر خطر قرار گيرند و سن بلوغ و رابطه هاي جنسي در جامعه ايراني كاهش يابد و از استعمال دخانيات گرفته تا ورود به بزه هاي اجتماعي سبب شده تا آسيب‌هاي مختلفي پيرامون دانش آموزان پرسه زند.آنچه اهمیت دارد در درجه اول آموزش مسائل مربوط به رابطه با جنس مخالف به مدیران و پدر و مادران و بعد به دانش آموزان است. جامعه شناسان معتقدند برای به دست آوردن نتیجه مناسب تر در این زمینه می بایست آموزش و اطلاع رسانی از سطح دبیرستان و بدون هر گونه پرده پوشی در جامعه انجام شود و رسانه ها نیز نقش تاثیر گذاری در این زمینه خواهند داشت. علاوه بر جوانان و نوجوانان، باید گروه های موثر بر این بیماری مانند افراد روسپی نیز تحت آموزش و نظارت صحیح قرار گیرند.

 

برنامه مشترک سازمان ملل متحد (UNAIDS)

برنامه مشترک سازمان ملل متحد در زمینه ایدز، رسما از ابتدای سال ۱۹۹۶ در پاسخ به مصوبه شورای اقتصادی اجتماعی ملل متحد در سال ۱۹۹۴ برای ایجاد هماهنگی بیشتر بین نمایندگی‌های مختلف سازمان که در زمینه ایدز فعالیت میکنند اجرایی شد. یک هیئت هماهنگ کننده، نظارت و سیاستگذاری کلان برنامه را به عهده دارد که از بیست و دو نماینده از دولت‌های مناطق مختلف جغرافیایی، ده نماینده از سازمان‌های پشتیبان، پنج نماینده از سازمان‌های غیردولتی و انجمن‌های افرادی که با اچ آی وی زندگی میکنند، تشکیل شده است. ایران در ابتدای سال ۲۰۰۸ میلادی به مدت سه سال به عضویت در این هیئت انتخاب شد. جمهوری اسلامی ایران در هر چهار نشست ویژه ملل متحد در باره اچ آی وی در سال‌های ۱۳۸۲،۱۳۸۷، ۱۳۹۰ و ۱۳۹۵ شمسی خود را متعهد به کنترل اچ آی وی نموده و اعلانیه‌های این نشست‌ها را امضاء کرده است. در نشست ژوئن ۲۰۱۶ (۱۳۹۵) کشور‌های عضو ملل متحد، بر پایه اعلانیه‌های قبلی متعهد شدند که در مسیر‌هایی سریع (tracks-Fast)، به نبرد با ایدز برای پایان دادن به همه گیری تا سال ۲۰۳۰ میلادی شتاب دهند. این مسیر‌های سریع به ده قسمت تقسیم شده اند و کشور‌ها متعهد شده اند که اقدامات موثری برای کنترل همه گیری در زمینه‌ی آن‌ها بین سال‌های ۱۹۹۵ تا ۱۳۹۹ شمسی (۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ میلادی) انجام دهند تا بتوان به اهداف سال ۱۴۰۹ شمسی (۲۰۳۰ میلادی) دست یافت.

چشم انداز برنامه ی مشترک سازمان ملل متحد در زمینه ایدز عبارت است از:

  • به صفر رساندن موارد جدید ابتال به اچ.آی.وی؛
  • به صفر رساندن مرگ ومیر ناشی از ایدز؛
  • به صفر رساندن تبعیض.
تعهدات این مسیر‌های ده گانه عبارتند از:

۱- اطمینان از دسترسی مبتلایان به اچ آی وی به درمان، با دست یابی به ۹۰ در ۹۰ در ۹۰ تا سال ۱۳۹۹،

۲- حذف موارد جدید ابتال در کودکان تا سال ۱۳۹۹،

۳- اطمینان از دسترسی به گزینه‌های مختلف خدمات پیشگیری شامل پیشگیری پیش از تماس، ختنه در مردان، کاندم و خدمات کاهش آسیب در ۹۰ % نیازمندان به آن تا سال ۱۳۹۹ به خصوص در زنان جوان و دختران در کشور‌های با شیوع بالا و در گروه‌های جمعیتی کلیدی MSM (ترانس جندرها، تن فروشان و مشتریان آنها، مصرف کنندگان تزریقی مواد و زندانیان) در همه کشور‌ها

۴- حذف همه اشکال خشونت و تبعیض نسبت به زنان، مبتلایان به اچ آی وی و گروه‌های کلیدی تا سال ۱۳۹۹،

۵- اطمینان از دسترسی ۹۰ %جوانان به آگاهی، مهارت و توانایی الزم برای حفظ خود از اچ آی وی و خدمات سلامت جنسی و باروری تا سال ۱۳۹۹،

۶- اطمینان از بهره مندی ۷۵ % مبتلایان به اچ آی وی، افراد در خطر و تحت تاثیر آن به خدمات اجتماعی مربوط به اچ آی وی

۷- اطمینان از ارائه حداقل ۳۰ %خدمات مرتبط با اچ آی وی توسط نهاد‌های جامعه محور

۸- اطمینان در زمینه افزایش سرمایه گزاری در زمینه اچ آی وی

۹- توانمندسازی مبتلایان به اچ آی وی و افراد در خطر و تحت تاثیر آن برای آگاهی از حقوق خویش و دسترسی به خدمات حقوقی و دادگاهی برای پیشگری از نقض حقوق انسانی آن‌ها

۱۰- تعهد به ادغام دسترسی همگانی به خدمات سلامت در مبتالیان به اچ آی وی شامل درمان سل، سرطان سرويکس، هپاتيت بی و هپاتيت سی

 حال با نگاهی به آمار و ابعاد مختلف اجتماعی ایدز در ایران و برنامه مشترک سازمان ملل در خصوص ایدز باید دید مسئولین ناظر تا چه حد به این مسئله پرداخته اند. اما با وجود پیشرفت علم و تکنولوژی نباید منتظر مسئولین برای آموزش و آگاهی رسانی به خودمان باشیم. مقالات زیادی مربوط به بیماری ایدز در دسترس است و علاوه بر آن اکنون بیش از ۱۸۰ مرکز مشاوره برای بیماران در کشور وجود دارد که آموزش مراقبت از ایدز و مشاوره و تست اچ‌آی‌وی را به صورت رایگان انجام می‌دهند.

اگر بدانیم که در هرساعت ۲۳۰ نفر در سراسر دنیا به اچ آی وی مبتلا می‌شود و از هر دو نفر مبتلا یکی از آن‌ها از بیماری خود بی خبر است و خود ما یا عزیزانمان در معرض این بیماری هستیم شاید توجه بیشتری به این موضوع داشته باشیم و از قضاوت و طرد کردن افراد مبتلا بپرهیزیم. در مورد اچ آی وی بیاموزیم و عزیزان خود را نیز مطلع کنیم.

 

ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر: